پرداخت سطح بتن

پرداخت بتن چیست؟

پرداخت سطح بتن عملیلاتی است که بعد از بتن ریزی و قبل از سخت شدن بتن انجام میشود. پرداخت سطح بتن به منظور تراز کردن و صاف کردن سطح بتن، زدون بتن اضافی از سطح بتن، کاهش ناهمواری های سطحی، ایجاد الگو یا بافت خاص در سطح بتن و بهبود ویزگی های عملکردی انجام می‌شود.

پرداخت بتن با هدف دستیابی به سطح صاف و یکنواخت و صیقلی جهت بهبود ظاهر بتن و همچنین مقاومت لازم و کافی انجام می‌شود . پرداخت سطح بتن هم باعث زیبایی ظاهری خواهد شد و هم خواصی مانند مقاومت سایشی، نفوذ پذیری و دوام را در بتن بهبود می بخشد. پرداخت سطح بتن دارای اهمیت ویژه‌ای است و  با روش‌های مختلفی انجام می‌شود. در این مقاله به بررسی آنها می‌پردازیم.

روش های پرداخت بتن

پرداخت سطح بتن با روش‌های مختلفی انجام می‌شود که در این قسمت به معرفی و شرح آن‌ها میپردازیم.

• ساب زدن و پرداخت بتن با گونی
• ماسه پاشی
• پرداخت بتن در سطوح آزاد

ساب زدن و پرداخت بتن با گونی

در این روش که روشی سنتی و کم هزینه است، پرداخت بتن معمولاً بلافاصله پس از برداشتن قالب بتن انجام می‌شود. در صورتی که این امکان وجود نداشته باشد، پس از قالب‌برداری، سطح بتن با یک گونی خیس پوشانده می‌شود تا از خشک شدن آن جلوگیری شود.

قالب‌ها معمولاً ۱۲ تا ۲۴ ساعت پس از جاگذاری بتن برداشته می‌شوند. پس از برداشتن قالب، تمام مک‌ها و فرورفتگی‌های ریز با ملاتی به نسبت ۱ سیمان و ۱.۵ ماسه گذشته از الک شماره ۱۶، که آب آن فقط در حدی است که مخلوط خشک و در عین حال چسبنده باشد، پر می‌شوند.

این روش معمولا به عنون مرحله مقدماتی قبل از ساب مکانیکی برای ایجاد صافی اولیه انجام می‌شود. پس از سخت شدن ملات، سطح بتن با فشار زیاد آب تمیز شده و سپس با وسایل مختلفی مانند گونی، ماله لاستیکی یا چوبی و یا سمباده صیقل داده می‌شود. این کار باعث پر شدن تمام سوراخ‌های ریز ملات و ایجاد سطحی صاف و نرم می‌شود.

ماسه‌پاشی

ماسه‌پاشی برای شکل دادن و تمیز کردن سطح بتن کاربرد دارد و معمولا بعد از سخت شدن بتن انجام می‌شود. در این روش، ذرات ساینده به وسیله فشار هوا روی سطح بتن پاشیده می‌شود. بر اثر ماسه‌پاشی، سطح بتن پاکسازی و زبر می‌شود. انواع ماسه پاشی سبک و سنگین به صورت زیر است:

• ماسه‌پاشی سبک: تنها ماسه‌های سطحی بتن را برمی‌دارد و برای تمیز کردن سطح از زنگ‌زدگی، تجمع ملات یا سایر چسبندگی‌ها مناسب است.
• ماسه‌پاشی سنگین: می‌تواند تا ضخامت حدود ۲ سانتی‌متر از سطح بتن را برداشت.

این روش تهاجمی است و اگر بیش از حد انجام شود موجب تضعیف سطح بتن مسلح می‌شود.

پرداخت بتن در سطوح آزاد

پرداخت صحیح سطوح آزاد بتن برای دستیابی به خصوصیات مطلوب ضروری است. این سطوح در تماس مستقیم با تغییرات دمایی، نور خورشید و باران دارند و تحت تاثیر آب اضافی بتن و ته‌نشینی ذرات سنگدانه هستند. برای این منظور باید توجه داشت:

• بتن به نحوی ریخته شود که جدایی اجزا رخ ندهد.
• مخلوط بتن کاملاً یکنواخت باشد.

مراحل پرداخت سطح بتن

مراحل پرداخت تابع نوع دال باید دقیق و یکنواخت باشد، در این قسمت به بررسی این مراحل می‌پردازیم.

شمشه کشی

این مرحله مهم ترین گام برای جلوگیری از ناهمواری هاست و برای حذف بتن اضافی و رسیدن به تراز اولیه انجام می‌شود. تعداد دفعات این مرحله معمولا یکبار بعد از ریختن و پخش بتن است. در روش دستی، برای شمشه کشی از یک قطعه چوب یا فلز صلب استفاده می‌شود. شمشه روی سطح بتن به صورت اره‌ای حرکت داده می‌شود و هربار مقدار کمی به سمت جلو حرکت میکند و بتن اضافی در قسمت جلوی شمشه جمع می‌شود. به این ترتیب هر قسمتی که پایین تر از سطح تراز است به وسیله این بتن های جمع شده در جلوی شمشه، پر می‌شود. بعد از این مرحله تی‌کشی و لب کشی و درزکشی هم انجام می‌شود.

ماله کشی اولیه

این مرحله برای ایجاد سطحی صاف و آماده کردن بتن برای پرداخت نهایی می‌باشد. در این مرحله تراکم سطح، خارج کردن حباب ها و آب سطحی، انجام می‌شود. این مرحله، 1 تا 2 بار، بسته به روانی بتن و حجم آن انجام می‌شود. این مرحله باید بلافاصله بعد از شمشه کشی و قبل از اینکه آب آوری در سطح بتن مشاهده شود، تمام گردد.

جنس ابزار ماله کشی

• ابزار چوبی: سیمان و ماسه ریز و درشت را حرکت می‌دهد.
• ابزار فولادی آلیاژی منیزیمی: سیمان و ماسه ریز را حرکت می‌دهد. همچنین به راحتی روی سطح بتن حرکت می‌کند.

ماله کشی و پرداخت نهایی

ماله کشی نهایی جهت ایجاد سطح صاف و براق و کاهش تخلخل، همچنین افزایش مقاومت سایشی انجام می‌شود . این مرحله 2 تا 5 بار، هر بار با فشار و جهت متفاوت انجام می‌شود. جنس ماله باید فولادی بدون آلیاژ باشد تا به سطحی کاملا صاف دست یابیم.

توجه: برای بتن‌های چسبنده مانند بتن حاوی فوق روان‌کننده و پوزولان، از ابزار چوبی استفاده نشود زیرا سطح بتن کنده می‌شود. فقط ابزار فولادی بدون آلیاژ برای پرداخت نهایی مناسب است.

تصمیم‌گیری درباره زمان توقف عملیات

هرگاه در هنگام پرداخت، آب‌اندازی بتن مشاهده شود، عملیات باید متوقف شده و اجازه داده شود آب ناشی از آب‌اندازی تبخیر شود.

روش‌های از بین بردن آب بتن

آب اضافی روی سطح بتن باید قبل از ماله کشی نهایی جذب یا خارج شود. اگر این آب روی سطح بتن باقی بماند موجب پوسته شدن سطح خواهد شد. برای از بین بردن آب اضافی می‌توان از روش‌های زیر استفاده کرد:

• استفاده از چتایی: در شرایطی که تبخیر آب سطحی طولانی شود، چتایی می‌تواند آب را جذب کند.
• استفاده از دستگاه مکش: کلاهک دستگاه باید مجهز به فیلتر باشد تا فقط آب عبور کند و ذرات سیمان عبور نکنند.

عملیات پرداخت نادرست

• ادامه پرداخت در هنگام آب‌اندازی باعث ایجاد لایه نازک سست روی سطح بتن می‌شود که با گذر زمان کنده شده و سنگدانه‌ها جدا می‌شوند و منجر به تخریب بتن می‌گردد.
• پخش کردن سیمان روی سطح بتن برای جذب آب، مجاز نیست.

تصمیم‌گیری در خصوص مراحل پرداخت سطح بتن

دو نکته مهم در این مرحله:

1. دفعات تکرار پرداخت نهایی:
   افزایش دفعات پرداخت نهایی باعث افزایش مقاومت سایشی بتن می‌شود، اما مقاومت سطح در برابر لغزش کاهش می‌یابد. بنابراین تعداد دفعات پرداخت نهایی باید بر اساس مقاومت سایشی مورد نیاز تعیین شود.
2. افزایش مقاومت سایشی و مقاومت در برابر لغزش:
   اگر هر دو مقاومت سایشی و لغزش مورد نیاز باشد، پس از تکرار پرداخت نهایی می‌توان با ابزار جاروزنی، در حالی که بتن هنوز سخت نشده است، مقاومت در برابر لغزش را افزایش داد.

انتخاب مراحل پرداخت بر اساس نوع دال

• دال پارکینگ: پرداخت نهایی باید چندین بار تکرار شود و سپس از ابزار جاروزنی استفاده شود.
• هدف تراز کردن یا ماله‌کشی: اگر هدف صرفاً تراز کردن سطح با ماله دسته بلند و کوتاه باشد، عملیات تا همین مرحله کافی است و نیازی به پرداخت نهایی مکرر نیست.